Những
người Triều Tiên - cộng đồng nhập cư hội nhập thành công nhất ở nước Nga hiện
nay
Trần Công Tâm |
01/10/2018
Người
lao động Triều Tiên ở Nga.
Có thể nói người Triều
Tiên là một trong những cộng đồng nhập cư và không phải Nga hội nhập thành công
nhất ở nước Nga hiện nay. Họ là một trong số không nhiều cộng đồng dân tộc ở
Nga, được người Nga đối xử thực sự tôn trọng, thân thiện và bình đẳng.
Người xứ Kim Chi ở Liên Xô
và Nga
Trong cuộc sống tôi có
may mắn gặp nhiều loại người, cũng như nhiều người thuộc các dân tộc khác nhau.
Một trong những điều may mắn đáng kể nhất, là tôi có dịp gặp gỡ và làm việc với
đại diện của đủ loại người xứ Kim Chi. Bao gồm người Liên Xô (Nga) gốc Triều
Tiên, người Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc thuộc đủ mọi thành phần xã hội.
Tôi luôn có sự tò mò
đặc biệt đối với người Triều Tiên. Chẳng gì thì các bậc Nho học Việt Nam ngày
xưa cũng từng coi họ là "đồng chủng (?) đồng văn".
Ngay từ năm thứ nhất
đại học ở Moscow State University tôi có dịp ở cùng phòng ký túc xá với anh
Sergei Shegai (Co) người gốc Triều Tiên đến từ Tashkent (Uzbekistan) Liên Xô.
Anh thông minh, học giỏi, cởi mở, hòa đồng, khiêm nhường và thân thiện.
Giữa anh và người Nga
hoàn toàn không có bất cứ một rào cản nào về tập quán, thói quen và lối sống.
Thế nhưng, tuy vẫn tham gia mọi cuộc nhậu với bạn bè người Nga, nhưng bao giờ
cũng biết rút lui đúng lúc và sau đó giúp các bạn Nga "dọn dẹp chiến
trường". Đồng thời, anh hầu như không bao giờ để xảy ra xung đột với ai về
bất cứ vấn đề gì.
Người
Triều Tiên rất cần mẫn, chịu đựng và trách nhiệm.
Ngược lại, nhiều khi
anh đã làm trung gian hòa giải hoặc tài phán cho một số cuộc xung đột trong một
ký túc sinh viên đa sắc tộc. Trong cuộc sống lâu dài ở nước Nga tôi có nhiều
đồng nghiệp, đối tác, nhân viên và bạn bè người Nga gốc Triều Tiên. Nhìn chung,
tất cả họ đều có nét giống anh Sergei Shegai.
Người Triều Tiên có mặt
ở nước Nga từ năm 1860, sau khi Nga và Trung Hoa (nhà Thanh) ký Hiệp ước Augun.
Theo đó, Trung Hoa nhượng cho Nga quyền khai thác toàn bộ miền duyên hải Viễn
Đông (có thành phố Vladivostok) rộng lớn và nước Nga trở thành có biên giới
chung với Triều Tiên.
Trong gần 160 năm ở
Nga, người Triều Tiên đã trải qua vô số thử thách. Đỉnh điểm là cuối tháng
9/1937, Stalin đã ra lênh trục xuất toàn bộ người Triều Tiên ở Viễn Đông đến
Trung Á.
Trong vòng vài ngày,
các làng của người Triều Tiên bị quân đội bao vây, họ bị cấm rời khỏi nơi cư
trú, và hơn 172.000 người Triều Tiên đã bị các nhân viên an ninh áp tải ra tầu
hỏa, chất lên các toa tầu hàng đưa thẳng về Trung Á.
Những người bị buộc di
cư cưỡng bức chỉ được mang theo vài bộ quần áo và một vài vật tùy thân tối
thiểu. Họ phải di chuyển trong các toa chở hàng, được đặt các giường tầng không
có bất cứ tiện nghi nào. Một chuyến đi kinh hoàng có hàng trăm người chết và
rất ít người Triều Tiên muốn nhớ lại.
Một
người Triều Tiên đang chăm vườn rau
Ở các khu định cư mới
Trung Á, người ta đã xếp họ vào ở tạm các khu chăn nuôi gia súc của các nông
trường và phát cho họ khẩu phần tối thiểu một lần. Người Triều Tiên đã phải tổ
chức lại cuộc sống từ số không. Dù được người địa phương, đặc biệt là người
Uzbek tương trợ, nhưng họ phải cố gắng lắm mới sống sót qua khỏi mùa đông khắc
nghiệt đầu tiên.
Người Triều Tiên đã đi
lên từ việc tổ chức các nông trang chuyên trồng hành và dưa hấu. Hành và dưa
hấu của họ rất chất lượng và dần dần có tiếng toàn Liên Xô. Ngoài ra, người
Triều Tiên đã phát triển thêm món kim chi truyền thống và các biến tấu khác của
món này. Nhờ hương vị độc đáo và cách đóng gói hợp lý, món kim chi Triều Tiên
đã được toàn thể người dân Liên Xô và người Nga hiên nay ưa thích và người
Triều Tiên đã tạo được cho mình thương hiệu.
Cũng nhờ thu nhập
không nhỏ từ những mặt hàng nói trên, cùng với sự trung tín, chăm chỉ, kiên
nhẫn và chịu đựng vô biên, người Triều Tiên đã tạo được điều kiện cho bản thân
và con cái họ học hành. Từng bước, họ đã vươn lên trở thành một thành phần
không thể thay thế trong mọi lĩnh vực, trong các đô thị Trung Á và về sau trong
nhiều khu vực khác ở Liên Xô.
Hiện nay có khoảng hơn
bốn trăm ngàn người Triều Tiên sống trong các nước thuộc Liên Xô cũ (riêng ở
Nga là hơn 160 ngàn). Họ có mặt ở đỉnh cao trong mọi lĩnh vực cuộc sống xã hội
ở Liên Xô ngày xưa và nước Nga hiện nay.
Đa phần họ vẫn giữ
nguyên mái tóc đen và đôi mắt một mí, vẫn ăn tương, xì dầu, đậu phụ và kim chi
trong bữa ăn hàng ngày. Tất nhiên, họ nói tiếng Nga tuyệt hảo và có tập quán,
thói quen và lối sống như người Nga. Có điều tiếng Triều Tiên thì ít người
biết.
Người
dân Triều Tiên xếp hàng chào đón các nhà khoa học hạt nhân tại thủ đô Bình
Nhưỡng (Ảnh Reuters)
Hai người Triều Tiên huyền
thoại
Tôi xin phép nói thêm
về hai người Liên Xô (Nga) gốc Triều Tiên đã trở thành huyền thoại. Thứ nhất,
là Nellie Kim (1957) một vận động viên thể dục dụng cụ. Nellie Kim đã vinh danh
nước Nga bằng 5 danh hiệu vô địch Olympic, 5 danh hiệu vô địch thế giới và 2
danh hiệu vô địch Châu Âu. Bà hiện là Chủ tịch Ủy ban Kỹ thuật của Liên đoàn
Thể dục Quốc tế nữ, và sống tại Minneapolis.
Nellie
Kim đã vinh danh nước Nga bằng 5 danh hiệu vô địch Olympic, 5 danh hiệu vô địch
thế giới và 2 danh hiệu vô địch Châu Âu
Thứ hai, là Viktor
Tsoi (1962-1990), người trong một khoảng thời gian rất ngắn (bắt đầu hoạt động
như là một nhà thơ, họa sĩ, ca sĩ và nhà soạn nhạc từ 1978) đã trở thành nhà
thơ, nhà soạn nhạc và ca sĩ nhạc rock huyền thoại. Ông là người sáng lập và
lãnh đạo nhóm nhạc rock "Kino" (1984-1990) lừng danh. Trong nhóm này,
Viktor Tsoi là ca sĩ chính, ông cũng vừa chơi guitar, vừa làm thơ và soạn nhạc
cho nhóm.
Viktor
Tsoi (1962-1990)
Những bài hát của
Viktor Tsoi đến nay vẫn được rất nhiều người, đặc biệt là giới trẻ ưa chuộng.
Ông được dựng tượng kỷ niệm và tên ông được đặt cho đường phố ở nhiều thành phố
ở Nga và các nước thuộc Liên Xô cũ.
Có thể nói người Triều
Tiên là một trong những cộng đồng nhập cư và không phải Nga hội nhập thành công
nhất ở nước Nga hiện nay. Họ là một trong số không nhiều cộng đồng dân tộc ở
Nga, được người Nga đối xử thực sự tôn trọng, thân thiện và bình đẳng.
Vai trò của Hàn Quốc
trong việc tạo dựng vị thế này là có, nhưng không đáng kể. Tôi có khá nhiều
người thân quen trong cộng đồng này. Một vài người có quan hệ làm ăn với Hàn
Quốc, nhưng rất ít người trong số họ muốn về Hàn Quốc định cư (khác hẳn so với
người gốc Đức và Do Thái).
Theo tôi, có lẽ bí
quyết thành công của người Triều Tiên chỉ bao gồm hai điểm chính. Một, là tuyệt
đối giữ chất lượng sản phẩm, tạo thương hiệu những người trung tín. Dù ban đầu,
sản phẩm chỉ là hành, dưa hấu và kim chi. Hai, là luôn tôn trọng, thân thiện
với những giá trị của người Nga bản xứ và là những người bạn chân thành của họ.
Những điều tưởng chừng đơn giản, nhưng lại thể hiện một tư duy chiến lược của
cộng đống người Triều Tiên ở Nga.
Các nhà khoa Triều Tiên và
bom hạt nhân
Tôi từng có dịp làm
việc với người Triều Tiên một vài năm giữa thập niên 1980, tại một trung tâm
khoa học hạt nhân của các nước XHCN ở ngoại ô Moskva. Đồng thời đó cũng là
Trung tâm Vật lý Hạt nhân Quốc tế hàng đầu thế giới.
Kỷ
luật là tính cách của người Triều Tiên
Trung tâm Quốc tế Vật
lý Hạt nhân này là nơi có trang thiết bị và điều kiện làm việc rất tốt, tọa lạc
tại một thành phố nhỏ bên bờ sông Volga. Cuộc sống ở đó rất dễ chịu, mức sống
cao hơn nhiều so với các thành phố khác ở Liên Xô thời đó. Đời sống văn hóa
cũng khá phong phú.
Những người Bắc Triều
Tiên tỏ ra vô cùng chăm chỉ, rất chịu khó học hỏi. Đồng thời cũng tỏ ra rất
tuân phục và kỷ luật, có phần hơn người Việt Nam. Tuy nhiên, khác với người
Việt Nam thường rất quan tâm đến chuyện "tích lũy" công bố khoa học
để làm luận án tiến sĩ, người Bắc Triều Tiên dường như được lập trình cho một
mục tiêu khác.
Khoa học đối với họ
không được phép định lượng bằng số lượng bằng cấp, dù cao cỡ nào. Mà ngược lại
phải thực học và thực nghiệp.
Qua quan sát của tôi
hồi đó, có vẻ họ được tổ chức, được phân công mỗi người làm một công việc cụ
thể, góp sức cho một một đề án chung nào đó. Họ chỉ quan tâm đến học hỏi các kỹ
năng, học hỏi kỹ thuật và cố gắng sưu tầm, thu góp những thiết kế cụ thể. Dù có
thể làm người Nga e dè cảnh giác.
Kết quả, ngay từ giữa
thập niên 1980 họ đã tự mình chế tạo được Microtron, một loại máy gia tốc điện
tử cỡ nhỏ, theo thiết kế của riêng họ. Đây là một thiết bị chuyên dùng trong kỹ
thuật phân tích kích hoạt các loại mẫu quặng địa chất và sản phẩm công nghiệp.
Một việc mà ngoài Liên Xô và Trung Quốc, trong số các nước XHCN lúc đó, chỉ có
Đông Đức và Tiệp Khắc có thể làm được.
Vì vậy, về sau này khi
nghe nói, Bắc Triều Tiên làm được bom hạt nhân, tôi không quá ngạc nhiên. Nhưng
dù sao cũng phải thừa nhận là họ rất giỏi.
Các
cổ động viên Triều Tiên
Đơn giản là vì để làm
được bom hạt nhân, ngoài kiến thức vốn một điều không dễ có (vì ngay cả hiện
nay cũng không ai dám phổ biến), còn cấn rất nhiều tiền. Chi phí cho quả bom
hạt nhân đầu tiên của Mỹ là $2 tỷ (năm 1945), hay là khoảng $30-40 tỷ theo thời
giá hiện nay. Nhưng tất cả những điều này chỉ là những điều kiện cần (khoảng
30% công việc).
Còn điều kiện đủ là
phải có một Tổng công trình sư siêu hạng và một đội ngũ hậu cần rất giỏi. Ngày
xưa dù có sẵn thiết kế bom hạt nhân của Mỹ (do vợ chồng Rosenberg lấy được và
giao cho Liên Xô).
Lại có một nhà tổ chức
siêu quyền lực là Lavrenti Beria, Liên Xô cũng mất 4 năm mới làm được quả bom
hạt nhân đầu tiên. Hiện nay, đó chính là điều mà Iran chưa bao giờ có, cũng như
họ không có một vài phẩm chất khác của người Triều Tiên. Dù rằng, Iran không hề
thiếu kiến thức và càng không hề thiếu tiền.
Có thể nói đó là con
bài duy nhất khả dĩ, xét hoàn cảnh của ông và Bắc Triều Tiên trong ván bài đấu
tranh quyền lực đan xen giữa các cường quốc.
Phải nói rằng về
phương diện tư duy chiến lược, người xứ Kim Chi đã nhiều lần có dịp thể hiện
trong lịch sử của mình. Thứ nhất, vua Sejong (trị vì từ 1418-1450) đã bắt đầu
phát triển một hệ thống chữ viết mới là bảng chữ cái Hangeul hoàn toàn độc lập
với chữ Hán.
Bảng chữ cái này chính
thức được công bố vào ngày 09/10/1446 và góp phần tăng trưởng đột phá tỷ lệ
người biết chữ ở Triều Tiên, nâng cao trình độ văn hóa và dân trí. Tiếp tục đề
cao thực học và thực nghiệp. Một cách thoát Tống Nho Trung Hoa vô cùng hiệu quả
và ngoạn mục. Nhờ vậy, họ không bao giờ bị rơi vào cái bẫy hư học khoa bảng lấy
Tống Nho làm nền tảng, học chỉ cốt để làm quan như một số nước Đông Nam Á thời
đó và hiện nay.
Thứ hai, tinh thần
thực học và thực nghiệp của người xứ Kim Chi còn thể hiện ở việc họ đã phát
minh ra kỹ thuật in xếp chữ kim loại từ thế kỷ 14. Kinh Phật Jikjisimche do Hòa
thượng Baegun soạn, được in bằng chữ kim loại tai xứ Kim Chi từ 1372. Sớm hơn
79 năm, so với Kinh Thành do Gutenberg in ở Đức (1451) bằng chữ kim loại.
Phải chăng một dân tộc
lớn hay nhỏ, quyết định không phải bởi lãnh thổ, tài nguyên và dân số. Mà trước
hết, là ở tầm tư duy chiến lược. Môt tư duy cho phép họ hoạch định được kế sách
phát triển dân tộc bền vững lâu dài đúng tiến trình lịch sử. Cũng như tự quyết
định được số phận của mình trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, như người xứ
Kim Chi đang thể hiện.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét